Organisatie

Ontstaan van de wijkraad

De fundamenten voor de huidige wijkraad werden in het jaar 1987 en volgende gelegd. De aanleiding werd gevormd door (deels uitgelekte) plannen van de gemeente Breda om een nieuw station te bouwen en het gebied eromheen, de Spoorzone, een nieuwe invulling te geven. Het rangeer- en opslagterrein van Van Gend en Loos diende daartoe te verdwijnen, maar ook grote gedeelten van de wijk Belcrum vormden een sta-in-de-weg en zouden afgebroken worden. De bevolking van de knusse en rustige vooroorlogse wijk Belcrum kwam in verzet.

De decennia lang gekoesterde veilige ligging ‘als een dorp in de stad’ achter de spoorlijn dreigde in gevaar te komen. Men vreesde verloedering (door druk verkeer, kamer­verhuur en toename van parkeerdruk), een slechtere luchtkwaliteit en een slechtere bereikbaarheid van de wijk (vanwege ‘omsingeling’ door voorbijrazend verkeersstromen), gepaard gaande met afbraak van vele woningen en geleidelijke destructie van de rest van de wijk. De bewoners van de relatief kleine wijk togen massaal, met honderden, naar het gemeentehuis, ontregelden er raadsvergaderingen en eisten inspraak en het intrekken van de plannen. Dit alles onder de bezielende leiding van Birgit Croft, woonachtig ‘achter het station’ in een van de door afbraak bedreigde huizen.

Samen met enkele andere bewoners richtte zij in 1992 het Actiecomité Belcrum op, dat de status van wijkraad kreeg, niet zozeer omdat de gemeente dit graag wilde, maar men kon er niet omheen. Alles voldeed aan de formele voorwaarden van een wijkraad en er was inmiddels niet alleen regionaal, maar ook landelijk, bekendheid ontstaan door de vele bijeenkomsten met grote hordes bewoners, welke bijeenkomsten steevast het karakter kregen van een Poolse landdag. De gemeente wist zich geen raad met deze situatie en organiseerde z.g. inspraak via klankbordgroepen e.d. met stapels nota’s van ambtenaren en adviesbureaus, waar telkens uit kwam wat vooral bewoners niet wilden. Over deze roerige tijden schreef Renier Koenraedt, een wijkbewoner, in 2010 een boek met de toepasselijke titel ‘Het spoor bijster’.

Overigens werd een grote intensiteit van vergaderingen afgewisseld met meer of minder langdurige tijden van relatieve stilte. Hierdoor werd het een langdurig proces, waarin steeds meer bewoners afhaakten, sommigen door de als rigide en halsstarrig ervaren houding van het Actiecomité, velen gefrustreerd door het niet gehonoreerd zien van eerlijk bedoelde bijdragen van inspraak van de wijkbewoners. Birgit Croft stapte uit het Actiecomité Belcrum en de overgebleven leden trachtten te komen tot een meer constructief overleg met de gemeente. Om een stap in deze richting te zetten werd o.a. voortaan de benaming Stichting Wijkraad Actiecomité Belcrum gehanteerd.

In 2007 en in 2013 werd door bewoners doorgeprocedeerd tot de Raad van State. De eerste keer werden de plannen van de gemeente grotendeels vernietigd, de tweede keer werd alles door de wijkraad verloren. Dit betekende ook dat het alternatieve plan van de wijkraad opzij geschoven werd. Dit was de z.g. Belcrumvariant, welke kort samengevat inhield dat er geen doorgaande Stationslaan zou komen, doch dat deze ter hoogte van de Belcrumzijde van het nieuwe station onderbroken zou worden door een mooi plein, waar oud en nieuw samen zou komen en waardoor de Speelhuislaan niet meer gebruikt zou kunnen worden door doorgaand verkeer. Gecombineerd met het verkeersluw maken van de Terheijdenseweg middels een knip bij de Stationslaan zou dit de grootste garantie bieden tegen doorgaand verkeer en vóór de beste luchtkwaliteit. Helaas.

Intussen was het actiecomité zich steeds meer gaan profileren als een ‘echte’ wijkraad door zich ook in te zetten voor andere delen van de wijk en zich te richten op andere terreinen. Dus niet meer voornamelijk de Spoorzone als centraal ankerpunt, ofschoon dit nog steeds van groot belang is en in de verdere toekomst zal blijven. Zo werd en wordt er meer ingezet op veiligheid in en rond de wijk, op inrichting van de buitenruimte (b.v. ‘een nieuwe’ Speelhuislaan), de problematiek van kamerverhuur, de bereikbaarheid van de wijk, de luchtkwaliteit op alle belangrijke punten in de wijk, de parkeerproblematiek in vrijwel alle gedeelten van de wijk, de hondenuitlaatplaatsen etc. Hiertoe vond er ook een gereguleerd overleg plaats met de gemeente (4 tot 6 maal per jaar), waar alle zaken de wijk betreffende aan de orde kunnen komen. Eind 2017 is dit overleg overgegaan in een ad hoc-overleg over de verschillende onderdelen die de komende jaren ontwikkeld gaan worden, zoals het Havenkwartier, de Backer & Rueb-hallen, het Klavers-Jansen-terrein etc.

Dit transformatieproces naar een meer gewoon te noemen wijkraad is in 2016 en 2017 afgerond, met het vertrek van de bestuursleden van het eerste uur. In dat kader tracht de wijkraad ook steeds meer bewoners bij hun eigen leef- en woonomgeving te betrekken door werkgroepen te formeren rond belangrijke thema’s zoals de bouw van Dura Vermeer, luchtkwaliteit en bereikbaarheid van de wijk. Wij hopen dat deze website bij dit uitdagende proces een faciliterende rol zal spelen.

Augustus 2014/december 2017
Stichting Wijkraad Actiecomité Belcrum